From Earth To The Universe

Een beetje uitleg ...

Afstanden

Het universum is onvoorstelbaar groot. Wij leven op zo’n 150 miljoen km van de zon, onze eigen ster. De verste planeet in het zonnestelsel is bijna 6000 miljoen kilometer verder weg. De dichtstbije andere ster, Proxima Centauri genaamd, vinden we op 38 miljoen miljoen kilometer … en dat is nog niets in vergelijking met de afmetingen van de melkweg waarin de zon slechts een van de zowat 100 miljard sterren is. Om zulke grote afstanden te beschrijven gebruiken astronomen  een eenheid die we het lichtjaar noemen, dat is de afstand die het licht aflegt gedurende een jaar, bijna 9,5 miljoen miljoen kilometer. Het licht van Proxima Centauri is dus al vier jaar oud wanneer wij het zien!

In de uitleg bij de beelden gebruiken we "lichttijd" (lichtseconde, lichtminuut en lichtjaar) om de enorme afstanden waarop deze objecten zich bevinden, beter weer te geven.   

Kleuren

Veruit de meeste beelden die je hier ziet zijn in kleur weergegeven. In veel ervan, zijn de kleuren ongeveer "echt", d.w.z. zoals je ze zou zien als je voldoende dichtbij zou kunnen komen en als je ogen gevoelig genoeg zouden zijn. De kleur die we waarnemen hangt af van de golflengte van het licht dat ons oog bereikt: de kleur die we "blauw" noemen heeft een kortere golflengte dan "geel" en die kleur heeft op haar beurt een kortere golflengte dan "rood".

Illustratie: NASA/CXC/M. WeissIllustratie: NASA/CXC/M. Weiss

 

Maar telescopen kunnen veel méér "zien" dan wij met onze ogen.
Ze kunnen veel zwakker licht waarnemen en licht met kleuren waarvoor ons oog helemaal niet gevoelig is (bv. X-stralen, ultraviolet en infrarood licht, microgolven, radiostraling,…). In vele beelden die gemaakt zijn met dergelijk, voor ons "onzichtbaar", licht zijn de kleuren in het beeld dat je ziet, nog altijd een aanduiding van de golflengte van het licht: hoe langer de golflengte, des te roder de kleur, hoe korter de golflengte, des te blauwer, met natuurlijk alle schakeringen daartussenin. Maar de werkelijke golflengten die werden ontvangen door de telescoop, kunnen miljoenen maal groter of kleiner zijn dan die van "zichtbaar licht". 

Sommige beelden zijn echter opgenomen met bijzondere filters die enkel golflengten doorlaten die ontstaan bij een bepaald fysisch proces dat men wil onderzoeken, of bij een bepaalde temperatuur of chemische samenstelling. In dat geval kan de kleur-codering aangepast zijn om de informatie zo duidelijk mogelijk weer te geven. Dit zijn mooie voorbeelden van hoe moderne astronomie kan lijken op kunst.

(Overgenomen en vrij vertaald uit de Introduction Panel Text: http://www.fromearthtotheuniverse.org/intro_panel.php)

 Naar de tentoonstelling.

Terug.

 

Inleiding

Toen Galileo 400 jaar geleden zijn telescoop op de hemel richtte, kon hij hiermee zijn natuurlijke "zicht" versterken. Maar wat hij waarnam, het zogenaamde zichtbaar, of optisch, licht vertegenwoordigt slechts een klein deel van het hele spectrum van electro-magnetische straling die, zoals we nu weten, aanwezig is in het heelal.

In onze tijd hebben astronomen andere soorten telescopen met aangepaste detectoren gebouwd die veel meer kunnen "zien" dan wij zelf kunnen met onze ogen: van radiogolven en infrarood licht tot de straling met zeer korte golflengte zoals X- en gamma stralen die de heetste plaatsen in het heelal onthullen.

Illustratie: NASA/CXC/M. WeissIllustratie: NASA/CXC/M. Weiss

 

Hedendaagse astronomie is mogelijk dankzij de diversiteit van de bestaande telescopen waardoor we beelden van de kosmos verkrijgen waarvan Galileo allicht nooit had kunnen dromen.

De foto-tentoonstelling From Earth To The Universe, opgebouwd met materiaal van professionele- zowel als amateur astronomen uit de hele wereld om het Internationaal Jaar van de Astronomie te vieren, illustreert dit op een prachtige manier.  Een selectie van de foto’s kan je hier  bekijken. 

Mocht je vragen hebben over de getoonde foto’s of over astronomie en astrofysica in het algemeen, stuur dan gerust een mailtje naar marc.david@ua.ac.be

Lees meer …

 

Syndicate content